poniedziałek, 28 maja 2012

Myślę, że ogród siedział we mnie od zawsze.



Sporo czasu minęło, zanim odkryłam lokatora i pozwoliłam, by przemówił przez moje ręce, skazane od tego momentu już na zawsze na wojnę podjazdową z przyrządami do manicure’u. Szaro-brunatne ślady gleby na łapach wygrywają, wgryzają się głęboko i trwale. Nic dziwnego, skoro nałogowo biorę do ręki, rozgniatam i obwąchuję z zachwytem życiodajne grudki, pachnące organiczno – mineralną wonią. Coś pomiędzy lasem w grzybowym sezonie a podgrzanym w wiosennym słońcu polem uprawnym. Zapach ziemi – zew ogrodnika, najcudniejszy na świecie. Co tam Chanel N°5, niech czeka na półce z innymi słabo używanymi kosmetykami, wolę pachnieć i pielęgnować się wiatrem.
Co – nieco dostało mi się w genach. Ojciec Mamy, zwany przez swoje dzieci Janem Bez Ziemi, nie zrealizował w pełni swoich ogrodniczych marzeń. Z jakiegoś bliżej mi nie znanego powodu, wbrew ciągotom do ziemi został nauczycielem; a ponieważ miał pecha najlepsze lata swojego życia  spędzić w podłych stalinowskich czasach, kiedy nie-rolnik nie miał prawa ziemi posiadać, musiał się zadowolić kilkoma zagonami pomidorów i ogórków na dzierżawionych spłachetkach gruntu. W innych warunkach z pewnością byłby producentem rolnym pełną gębą. Drugi mój Dziadek, Józef, pochodził z rodziny rolników, ale będąc młodym chłopakiem postanowił zostać mieszczuchem i wyruszył do Krakowa szukać szczęścia.  No i znalazł, rozmnożył się jak Pan Bóg przykazał i w wyniku tego urodziłam się jako Krakowianka. Wychowywałam się zatem jako zwierzę miejskie, pośród tego betonowo-asfaltowego czegoś, co bezlitośnie wypiera przyrodę.
 Dopóki mój Tato nie wpadł na zbawienny pomysł wzięcia w dzierżawę ogródka pracowniczego, dziadek mękę bezczynności na emeryturze osładzał sobie nabywaniem nowych umiejętności, między innymi stał się ekspertem w pieczeniu babki drożdżowej. Jego chuda postać krzątająca się w damskim fartuszku po kuchni to jedno z najcieplejszych wspomnień mojego dzieciństwa. Aż wreszcie nastała era Dziadka Działkowca. Na sześciu arach ziemi położonej nie dalej jak dwa kilometry od Huty Lenina stworzył sobie azyl, dzięki któremu pod koniec swojego życia był szczęśliwy.
Dziadek i mój braciszek na działce
Ja i mój brat zanurzaliśmy się w tym szczęściu smakującym jabłkami, truskawkami i malinowymi pomidorami; mieniącym się ognistymi kolorami cynii i aksamitek.  Umorusani piaskiem i błotem stanowiącymi najwspanialszy zabawowy surowiec do produkcji wszystkiego, co wykreowała dziecięca wyobraźnia, biegaliśmy pomiędzy defilującymi rzędami aksamitek i wiechci marchwiowej naci, czasem rozdeptując nieopatrznie kwiatowe główki, ścigani dziadkowymi wymówkami, przyjmując z piskiem zemstę różanych kolców na gołe łydki. To były cudowne czasy sprzed zarazy ogórkowej, pomidorowej, sprzed szarej pleśni trzebiącej uprawy truskawki – ananasówki. Normalnie, w gruncie, na grządkach, dało się wyhodować pomidory jak melony, a najbardziej uciążliwym problemem były szalejące po różach mszyce. Sos z dziadkowych pomidorów mógłby upokorzyć nawet Gordona Ramsey’a.
Do dziś nie udało mi się trafić na jabłka, które choć w połowie smakowałyby tak jak te z działki. Jestem pewna, że to nie tylko skłonność pamięci do idealizowania wspomnień.
W tamtych czasach ogród spełniał zupełnie inną niż dziś funkcję, ale wsączył mi się do głowy jako nieodparta potrzeba grzebania w ziemi. Kategorie estetyczne nie odgrywały roli takiej jak dziś, użyteczność przede wszystkim. Osiemdziesiąt procent stanowił warzywnik, żywopłot był praktycznym rozwiązaniem  uprawy porzeczek, a ozdobne same w sobie róże, mieczyki, cynie, chryzantemy, bez cienia zamierzonej kompozycji, rosły w szeregach na przemian z marchwią i buraczkami ćwikłowymi, gotowe do ścięcia do wazonu – w końcu po to były. Mój kochany dziadek nie miał pojęcia o zaleceniach Gertrude Jekyll czy Izabeli Czartoryskiej, jego poczucie piękna przejawiało się w potrzebie wyhodowania dorodnego okazu, zjedzenia go lub udekorowania nim domu.
Pamiętam podziw, jaki budziły wiezione w wiaderku tramwajem wyzywająco kolorowe cynie, albo malinowe pomidory – mutanty, wielkie i o wynaturzonych kształtach, wręczane później na schodach sąsiadkom, a przez moją mamę pieczołowicie zamykane w słojach, żeby zimą przyniosły powiew gorącego sierpnia razem z talerzem najlepszej na świecie zupy.
Zapachy tamtych dni utrwaliły się w mojej pamięci tak mocno, że gdy po zrealizowaniu marzenia o zakupie domu z ogrodem, ziemia dała mi po wiosennych roztopach znak swojego istnienia, poczułam, że odnalazłam siebie samą. To coś więcej niż powrót do korzeni – to wprowadzenie pociągu swojego istnienia na właściwy tor. Decyzja o studiowaniu architektury krajobrazu była tylko naturalną, oczywistą konsekwencją tego bardzo wyraźnego stanu świadomości. Pierwsze studia na polibudzie z rozpędu – bo byłam dobra z przedmiotów ścisłych a w rodzinie roi się od inżynierów, drugie z powołania. Cóż, widocznie niektórych dopiero po czterdziestce stać na dojrzałe decyzje!

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz